Bệnh viêm phổi – màng phổi do APP là một trong những nguyên nhân làm giảm năng suất heo thịt nghiêm trọng trong chăn nuôi hiện đại. Bệnh không chỉ gây chết mà còn làm giảm tăng trọng, tăng FCR và kéo dài thời gian xuất bán nếu không được kiểm soát hiệu quả.
APP là gì? Vì sao APP gây thiệt hại lớn trong chăn nuôi heo?
Actinobacillus pleuropneumoniae (APP) là vi khuẩn Gram âm gây bệnh viêm phổi – màng phổi trên heo, còn gọi là viêm phổi dính sườn, đứng trong nhóm bệnh hô hấp phức hợp trên heo (PRDC) với mức độ lây lan cao trong đàn. Khi xâm nhập vào đường hô hấp, APP sản sinh độc tố gây phá huỷ tế bào phổi, góp phần gây hoại tử mô phổi nghiêm trọng, dẫn tới tổn thương sâu ở đường hô hấp dưới.
Bệnh APP khởi phát đột ngột và lây lan rất nhanh đặc biệt ở những đàn heo chưa từng bị nhiễm bệnh trước đó. Một số trường hợp quá cấp tính, heo có thể chết mà không có biểu hiện lâm sàng. Triệu chứng lâm sàng điển hình thường là sốt cao, bỏ ăn, mệt mỏi, khó thở, thở thể bụng xuất huyết mũi và miệng, da tím tái do thiếu oxy.
Ảnh hưởng của APP tới năng suất heo thịt
APP không chỉ gây chết ở thể cấp tính và quá cấp tính mà còn làm suy giảm rõ rệt các chỉ số năng suất nếu không được kiểm soát kịp thời, đặc biệt trong giai đoạn heo choai – heo vỗ béo:
- Tỷ lệ chết có thể đạt 5 – 15 % và có thể tăng cao khi nhiễm ghép PRRS hoặc viêm phổi do Mycoplasma
- Giảm tăng trọng trung bình ngày (ADG): Heo có tổn thương phổi do APP giảm khoảng 7 – 10% ADG, tương đương 70 – 90 g/ngày so với heo không tổn thương phổi
- Kéo dài thời gian nuôi từ 5 – 7 ngày để có thể đạt trọng lượng xuất bán. (theo MDPI – Veterinary Science, 2024)
- Tăng hệ số chuyển hoá thức ăn (FCR) khoảng 5 – 10%, đặc biệt ở heo vỗ béo
- Giảm giá trị thương phẩm
Khó khăn trong kiểm soát APP bằng kháng sinh
Trong thực tế chăn nuôi hiện nay, kháng sinh không còn là giải pháp bền vững để kiểm soát APP do có nhiều hạn chế như:
- Kháng kháng sinh: nhiều nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy mức độ nhạy cảm kháng sinh của APP khác nhau giữa các trại, khiến hiệu quả điều trị phụ thuộc vào kháng sinh đồ, khó áp dụng một phác đồ cố định lâu dài:
- Heo mang trùng: Heo khỏi triệu chứng lâm sàng vẫn có thể mang APP trong đường hô hấp, trở thành nguồn lây tiềm ẩn và dễ tái phát sau khi gặp stress.
- Nhiễm bệnh ghép: APP thường ghép với PRRS, Mycoplasma làm giảm hiệu quả điều trị bằng kháng sinh.
Điều này buộc các chủ trang trại hiện nay phải chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng bệnh tổng thể.
Giải pháp phòng bệnh APP bền vững trong chăn nuôi heo
Trong bối cảnh kháng sinh ngày càng kém hiệu quả do hiện tượng kháng kháng sinh và sự tồn tại dai dẳng của vi khuẩn APP trong đàn, vaccine trở thành nền tảng quan trọng trong chiến lược kiểm soát APP hiện đại.
Thực tế cho thấy, việc chỉ điều trị APP khi đã bùng phát dịch không thể hạn chế được các tổn thất về tăng trọng trung bình ngày, hệ số chuyển đổi thức ăn hay tỷ lệ loại thải heo do tổn thương phổi mạn tính. Vì vậy, chủ động phòng bệnh bằng vaccine đặc hiệu là phương thức được các trang trại áp dụng ngày càng nhiều.
Biosuis APP 2, 5, 6 là vaccine vô hoạt chứa:
- 3 chủng kháng nguyên toàn khuẩn 2,5,6 được vô hoạt của vi khuẩn Actinobaccillus pleuropneumoniae phù hợp với thực địa Việt Nam.
- 3 kháng nguyên độc tố APX: APX1, APXII, APXIII giảm thiểu các các tổn thương phổi do độc tố gây ra, kháng chéo với mọi sự tấn công của các chủng APP khác nhau
Được sử dụng nhằm giảm mức độ bệnh lý do Actinobacillus pleuropneumoniae (APP) giúp:
- Hạn chế tổn thương phổi và viêm dính màng phổi
- Giảm tỷ lệ chết và biểu hiện lâm sàng khi có lưu hành APP
- Giảm áp lực mầm bệnh trong đàn
- Giảm phụ thuộc kháng sinh, cải thiện ADG, FCR.
APP là một trong những bệnh hô hấp nguy hiểm gây tổn thất lớn về năng suất và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi heo thịt. Khi kháng sinh ngày càng giảm hiệu quả, chiến lược phòng bệnh chủ động bằng vaccine kết hợp an toàn sinh học trở thành hướng đi bền vững.
Việc áp dụng chương trình vaccine hợp lý như Biosuis APP 2,5,6 cùng với quản lý trại tốt sẽ giúp giảm tổn thương phổi, ổn định tăng trọng, cải thiện FCR và nâng cao hiệu quả chăn nuôi lâu dài.
