Gà đã khỏi cầu trùng nhưng vẫn chậm lớn, tăng FCR, kéo dài ngày nuôi? Nguyên nhân có thể nằm ở cách điều trị và phục hồi đường ruột. Hãy để GreenPharma chia sẻ tới bà con 3 yếu tố giúp điều trị cầu trùng ở gà hiệu quả, hạn chế thiệt hại năng suất trong bài viết dưới đây.
Thiệt hại của bệnh cầu trùng đối với đàn gà
Bệnh cầu trùng do đơn bào Eimeria spp. gây ra, ảnh hưởng trực tiếp đến đường tiêu hóa và hiệu quả chăn nuôi. Tại Việt Nam, có 6 chủng Eimeria phổ biến gây bệnh trên gà. Trong đó, Eimeria tenella là tác nhân gây cầu trùng manh tràng, xuất hiện phổ biến và gây thiệt hại đáng kể.
Mặc dù tỷ lệ chết do bệnh cầu trùng nhìn chung không quá cao, những tổn thương tại đường ruột vẫn có thể khiến đàn gà suy giảm năng suất nghiêm trọng. Bệnh thường xuất hiện từ giai đoạn sớm, ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất.
Ngay cả khi đã khỏi bệnh, gà vẫn có nguy cơ tăng trọng kém, tiêu tốn nhiều thức ăn và kéo dài thời gian nuôi. Điều này khiến chi phí sản xuất gia tăng, đồng thời làm giảm khả năng đạt khối lượng mục tiêu khi xuất bán.
Vì vậy, điều trị cầu trùng ở gà không chỉ nhằm kiểm soát mầm bệnh mà còn cần hạn chế tái nhiễm và khắc phục những tổn thương đường ruột.
Dưới đây là 3 yếu tố quan trọng mà bà con chăn nuôi cần chú ý.
1. Điều trị cầu trùng ở gà sớm, dùng đúng thuốc đặc trị
Can thiệp ngay từ những dấu hiệu đầu tiên
Trong giai đoạn sinh sản vô tính, cầu trùng có khả năng nhân lên nhanh chóng theo cấp số nhân tại biểu mô ruột. Nếu chậm can thiệp từ 1–2 ngày, hệ thống vi lông nhung có thể tiếp tục bị phá hủy, làm gia tăng nguy cơ xuất huyết và tỷ lệ chết.
Do đó, cần theo dõi đàn thường xuyên và chủ động xử lý khi phát hiện các biểu hiện ban đầu như gà giảm lượng thức ăn tiêu thụ, phân chuyển sang dạng sáp, xuất hiện phân có máu tươi….
Sử dụng thuốc điều trị đúng cách
Các hoạt chất thường được sử dụng trong kiểm soát cầu trùng gồm Sulfonamide, Toltrazuril, Diclazuril, Amprolium và một số chế phẩm có nguồn gốc thảo dược. Do mỗi nhóm có cơ chế tác động riêng, việc lựa chọn thuốc cần đi kèm với tuân thủ hướng dẫn sử dụng, đặc biệt là thời gian điều trị.
Nhóm Toltrazuril và Diclazuril:
Tác động lên cả 02 giai đoạn sinh sản vô tính và hữu tính của cầu trùng. Sử dụng liên tục trong 2 ngày, với những đàn nhiễm nặng hoặc mật độ bài thải noãn nang cao, có thể lặp lại một đợt ngắn sau 5 ngày.
Nhóm Sulfonamide:
Tác động lên giai đoạn sinh sản vô tính, do đó thuốc cần được sử dụng theo liệu trình 3 – 2 – 3 (uống 3 ngày – nghỉ 2 ngày – uống tiếp 3 ngày) để cắt đứt các lứa noãn nang tiếp theo. Khi sử dụng cần kết hợp thuốc giải độc gan, thận mạnh cho gà.
Ngoài ra, khi gà mắc bệnh cầu trùng gà rất dễ kế phát với viêm ruột hoại tử (do Clostridium perfringens) nên khuyến cáo trong phác đồ điều trị, nên kết hợp đánh kháng sinh điều trị dự phòng viêm ruột (AMCOLIN WS, COLIS 500,…) để đảm bảo hiệu quả điều trị.
2. Xử lý chất độn chuồng – hạn chế tái nhiễm
Một trong những nguyên nhân khiến bệnh cầu trùng khó kiểm soát là nguồn noãn nang tồn tại trong môi trường chăn nuôi. Sau khi được thải ra ngoài theo phân, noãn nang có thể phát triển thành dạng gây nhiễm khi gặp điều kiện thuận lợi về nhiệt độ, độ ẩm và oxy. Đặc biệt, chất độn chuồng ẩm ướt tạo môi trường thuận lợi cho quá trình này, làm gia tăng áp lực mầm bệnh.
Để hạn chế nguy cơ tái nhiễm trong quá trình điều trị cầu trùng ở gà, người chăn nuôi cần:
- Loại bỏ chất độn chuồng ướt, đóng bánh: Giảm nguồn tích tụ phân và noãn nang trong khu vực nuôi.
- Thay thế bằng chất độn chuồng sạch, khô: Góp phần duy trì điều kiện nền chuồng phù hợp.
- Sử dụng chế phẩm kiểm soát độ ẩm: Có thể bổ sung GOOD FARM nhằm hỗ trợ giảm độ ẩm, hạn chế điều kiện thuận lợi cho noãn nang phát triển thành dạng gây nhiễm.
Kiểm soát chất độn chuồng cần được thực hiện song song với quá trình dùng thuốc để hạn chế đàn gà tiếp tục tiếp xúc với nguồn gây bệnh.
3. Phục hồi sức khỏe đường ruột – chìa khóa bảo toàn năng suất
Tác động đáng lo ngại của bệnh cầu trùng không chỉ là số lượng gà chết mà còn là sự suy giảm khả năng tăng trưởng của cả đàn.
Cơ chế gây hại
Khi cầu trùng xâm nhập và nhân lên trong tế bào biểu mô ruột, cấu trúc niêm mạc bị phá hủy. Quá trình này gây tổn thương, đứt gãy và teo hệ thống vi lông nhung, từ đó làm suy giảm diện tích hấp thu dưỡng chất.
Hậu quả đối với năng suất chăn nuôi
Khi chức năng hấp thu của đường ruột suy yếu, gà có thể xuất hiện tình trạng “ăn nhiều nhưng không lớn”.
Thức ăn không được tiêu hóa và hấp thu hiệu quả, dẫn đến hiện tượng phân sống cùng nhiều hệ lụy:
- Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) tăng.
- Thời nuôi dài hơn.
- Khối lượng gà khi xuất chuồng giảm.
Ngay cả khi mầm bệnh đã được kiểm soát, tổn thương niêm mạc chưa hồi phục vẫn có thể khiến đàn gà còi cọc, khó bắt kịp tốc độ tăng trưởng.
Đó là lý do điều trị cầu trùng ở gà cần kết hợp với các biện pháp hỗ trợ phục hồi cấu trúc và chức năng đường ruột.
Giải pháp phục hồi đường ruột
Trong và sau liệu trình dùng thuốc, người chăn nuôi nên chú trọng bổ sung các hoạt chất hỗ trợ tái tạo niêm mạc ruột.
Giải pháp được đánh giá cao hiện nay là bổ sung acid butyric (VIRATE-C). Dạng hợp chất này giúp:
- Kích thích tăng sinh chiều dài vi lông nhung, hỗ trợ phục hồi độ dày thành ruột.
- Phục hồi tối đa diện tích hấp thu dưỡng chất.
- Ức chế sự phát triển của các hại khuẩn cơ hội như E. coli và Salmonella, hỗ trợ cải thiện sức khỏe đường tiêu hóa.
Việc chú trọng phục hồi đường ruột giúp đàn gà có điều kiện cải thiện khả năng sử dụng thức ăn, từ đó từng bước lấy lại đà tăng trưởng sau bệnh.
Phục hồi vi lông nhung đường ruột giúp gà cải thiện hấp thu dinh dưỡng sau bệnh cầu trùng
Kết luận
Để dứt điểm bệnh cầu trùng mà không làm “hao mòn” lợi nhuận, người chăn nuôi cần thực hiện song hành: Đánh đúng thuốc – Dọn sạch nền – Phục hồi nhung mao ruột. Việc chủ động tái tạo đường ruột sớm chính là mắt xích quan trọng giúp đàn gà nhanh chóng lấy lại đà tăng trưởng và đạt khối lượng tối ưu khi xuất bán.
